DOLAR
EURO
ALTIN
BIST
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul °C

2022 Yılı Sonunda Alacak ve Borç Senetleri Reeskontunda Uygulanacak Faiz Oranı

Bilindiği üzere, vergi yasaları açısından iktisadi işletmelerde kazanç tespit edilirken, Vergi Usul Kanunun.’nun 281 ve 285. maddeleri hükümleri uyarınca, değerleme günü itibariyle vadesi gelmemiş olan senede bağlı alacak ve borçlar reeskonta tabi tutularak değerleme gününün kıymetine irca olunabilmektedir. Alacak senetleri için reeskont ayrılması, reeskont tutarı kadar gider kaydı, borç senetleri için reeskont ayrılması ise reeskont tutarı kadar gelir kaydı yapılması anlamına gelmektedir. Alacak senetleri için reeskont ayrılması zorunlu olmayıp, ihtiyaridir. Başka bir deyişle; istenirse ayrılabilir, istenmezse ayrılmaz. Ancak, alacak senetleri için reeskont ayrılması tercih edilirse, borç senetleri için de reeskont ayrılması zorunludur.

Öte yandan, banka ve bankerler ile sigorta şirketleri açısından reeskont ayrılması zorunludur. Bunlar reeskont hesaplamalarında ya Cumhuriyet Merkez Bankasının resmi iskonto oranını ya da kendi muamelerinde uyguladıkları faiz oranını kullanacaklardır.

Banka ve bankerler ile sigorta şirketleri dışında kalanlarda ise eğer senetler üzerinde faiz oranı belirtilmişse bu oran, belirtilmemişse T.C. Merkez Bankası’nın resmi iskonto oranı eskont hesaplamalarına esas alınmaktadır. Senette faiz oranı belirtilmemişse, 238 seri no.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde belirtildiği üzere; söz konusu hesaplamada esas alınması gereken faiz oranı, T.C. Merkez Bankası’nca kısa vadeli reeskont işlemlerinde uygulanan faiz oranı değil, kısa vadeli avans işlemlerinde uygulanan faiz oranı olmalı ve senedin değerleme günündeki kıymeti belirlenirken iç iskonto yöntemi uygulanmalıdır.

Öte yandan, 30 Nisan 2013 tarihinde yayımlanan 64 Seri Nolu VUK Sirküleri ile ileri düzenleme tarihli çeklerin değerleme gününde vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar için uygulanması öngörülen reeskont uygulamasından yararlanmasının mümkün bulunduğu açıklanmıştırDolayısıyla ileri düzenleme tarihi taşıyan (vadeli) çekler reeskonta tabi tutularak değerleme günü kıymetine irca olunabilir.

Hesap dönemi sonu itibariyle senede bağlı borç ve alacakların değerleme gününde haiz olacakları değerleri ve reeskont tutarı

                                           A 360

                           F=A  – (  ————-  )   formülüne göre bulunacaktır. Formülde;

                                         360 + (m t)

F= İskonto tutarı (Reeskont tutarı)

A= Senedin nominal değeri

M= Faiz oranı

t= Vade’yi ifade etmektedir.

31 Aralık 2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan T.C. Merkez Bankası Tebliği ile kısa vadeli avans işlemlerinde uygulanacak faiz oranı yıllık % 10,75 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla, gerek 31 Aralık 2022 tarihi itibariyle gerekse daha sonraki hesap dönemi sonlarında (reeskont oranı T.C. Merkez Bankası tarafından değiştirilene kadar) yapılacak alacak ve borç senetleri değerlemelerinde reeskont tutarı hesaplanırken senedin üzerinde faiz nispeti belirlenmemişse, % 10,75 oranı esas alınacaktır.

Döviz üzerinden bir bedelle düzenlenmiş senetlerde reeskont hesaplaması dövizli bedel üzerinden yapılmalı, reeskont tutarı hesaplandıktan sonra Maliye Bakanlığı’nca belirlenen değerleme kuru üzerinden reeskont tutarının TL’ye çevrilme işlemi yapılmalıdır. Senet üzerinde herhangi bir faiz oranı yer almaması halinde değerleme gününde geçerli olan Londra Bankalar Arası Faiz Oranı (LİBOR) esas alınacaktır.

31.12.2022 Tarihinde Uygulanacak Döviz Kurları

Bilindiği üzere, Vergi Usul Kanunu’nun 280’inci maddesi gereği işletmeler yabancı para mevcutları ile yabancı para cinsinden olan borç ve alacaklarını hesap dönemi sonu itibariyle değerlemek zorundadırlar. Değerlemede uygulanacak kurlar Maliye Bakanlığı tarafından, Merkez Bankası’nca açıklanan kurlar esas alınarak tespit ve ilan olunmaktadır.

Ancak 2022 yılına ilişkin değerlemelere esas olacak kurlar Maliye Bakanlığı’nca bir tebliğle henüz açıklanmamakla birlikte, bu değerlemelerde, 31.12.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan aşağıdaki döviz alış ve efektif alış kurları esas olarak alınabilecektir. İşletmelerin, 31.12.2022 tarihi itibariyle fiilen kasalarında mevcut yabancı paralar için “efektif”, diğer durumlarda da “döviz” alış kurlarını esas almaları gerekmektedir.

Belli başlı dövizlerin değerlemeye esas alınacak kurları şöyledir:

Dövizin CinsiDöviz AlışDöviz SatışEfektif AlışEfektif Satış
1 ABD Doları18,698318,732018,685218,7601
Euro19,934919,970819,920920,0007
1 İngiliz Sterlini22,489222,606522,473522,6404
1 İsviçre Frangı20,201920,331620,171620,3621
1 Rus Rublesi0,259480,26288

Öte yandan, vergi uygulamaları açısından, bankaların 31.12.2022 tarihi itibariyle yapacakları değerleme sırasında, T.C. Merkez Bankası’nca belirlenen esaslara uygun olarak tespit ettikleri ve fiilen uyguladıkları alış kurlarını esas almaları gerekmektedir.

(Kaynak: Akif Akarca, Dr.Mehmet Şafak / Dünya Gazetesi | 05.01.2023)

ETİKETLER: , , , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.