DOLAR 7,7475
EURO 9,1062
ALTIN 474,66
BIST 9,9922
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 23°C
Az Bulutlu

İzaha Davet Müessesine İlişkin Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği Taslağı Hazırlandı

14.05.2020
54
A+
A-

VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ
(SIRA NO: …)

1. Giriş ve Amaç

Vergi mükellefiyetine ilişkin yükümlülük ve ödevlerin tam olarak yerine getirilmesi
amacıyla ve vergi kanunlarının verdiği yetkiler çerçevesinde vergi idaresi, kamu idare ve
müesseselerinden, mükellefler veya mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel
kişilerden çeşitli bilgiler toplamakta, yine bu amaç doğrultusunda mükellefler nezdinde
inceleme ve denetimler yapmaktadır.
Yapılan bu inceleme ve denetimler neticesinde vergi ziyaı tespit edilmesi halinde,
mükellefler cezalı tarhiyata muhatap olabilmektedir. Ancak, ödenmesi gereken vergilerin
doğruluğunu sağlamaya yönelik vergi incelemesi başta olmak üzere idarece gerçekleştirilen
işlemler, süreci uzatabilmekte, bu da vergiye uyum maliyetlerini artıran bir faktör olarak ortaya
çıkmaktadır.

Bu çerçevede, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mülga 370 inci
maddesi, 9/8/2016 tarihli ve 29796 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6728 sayılı Yatırım
Ortamının İyileştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile
“İzaha davet” başlığı altında yeniden düzenlenerek vergi sistemimizde yeni bir müessese ihdas
edilmiştir.

İzaha davet müessesesi, verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna
dair yetkili merciler tarafından yapılmış ön tespitlerle ilgili olarak aynı merciler tarafından
mükelleflerden açıklama talep edilmesi olup bu müessese, izaha davet edilen mükelleflerle
ilgili yapılan değerlendirmeler sonucunda vergi ziyaına sebebiyet vermediği anlaşılan
mükelleflerin konuyla ilgili vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk edilmesini
önlemekte veya vergi ziyaına sebebiyet verildiği durumlarda mükellefleri belirli şartlar
dahilinde indirimli ceza uygulanmak suretiyle daha ağır müeyyidelerden korumaktadır.
Öte yandan, 7/12/2019 tarihli 30971 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7194 sayılı
Dijital Hizmet Vergisi ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 25 inci maddesi ile 213 sayılı Kanunun 370 inci
maddesi yeniden düzenlenmiş, mezkur madde kapsamındaki mükelleflerin söz konusu
maddede yer alan indirimli ceza uygulamasından yararlanma usul ve esaslarına ilişkin kapsamlı
değişiklikler yapılmıştır.

Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (c) fıkrasının Hazine ve Maliye
Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden, bu Tebliğ ile ön tespiti ve izaha daveti yapacak ve
yapılan izahı değerlendirecek merci, yapılacak ön tespitin ve izaha davetin şekli ve kapsamı,
davet yapılacaklar, yapılan izahın değerlendirme süresi, yapılan izahta kullanılacak bilgi ve
belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir.

2. Yasal Düzenlemeler ve Dayanak

7194 sayılı Kanunun 25 inci maddesi ile 213 sayılı Kanunun 370 inci maddesi, “a) Vergi
incelemesine başlanılmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce verginin ziyaa
uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna dair yetkili merciler tarafından yapılmış ön
tespitler hakkında tespit tarihine kadar ihbarda bulunulmamış olması kaydıyla mükellefler
izaha davet edilebilir. Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilen mükellefler, davet konusu
tespitle sınırlı olarak, bu Kanunun 371 inci maddesinde yer alan pişmanlık hükümlerinden
yararlanamaz. İzaha davet yazısının tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük süre içerisinde
izahta bulunulması durumunda, yapılan izah değerlendirilerek değerlendirme sonucunu içeren
yazı mükellefe tebliğ edilir.

1. Mükelleflerce yapılan izah sonucu vergi ziyaına sebebiyet verilmediğinin idarece
anlaşılması hâlinde mükellefler söz konusu tespitle ilgili olarak vergi incelemesine tabi
tutulmaz veya takdir komisyonuna sevk edilmez.

2. Mükelleflerce yapılan izahın yeterli bulunmaması hâlinde, değerlendirme sonucunu
içeren yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde; hiç verilmemiş olan vergi
beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya
düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için,
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı
oranında bir zamla aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi
üzerinden %20 oranında kesilir. Bu durum vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın
ikmaline engel teşkil etmez.
b) (a) fıkrası uyarınca yapılmış ön tespitlerin, verginin bu Kanunun 359 uncu
maddesinde yer alan fiillerle ziyaa uğratılmış olabileceğine ilişkin olması hâlinde bu
kapsamdaki mükellefler izaha davet edilmez. Şu kadar ki, sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan
sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarı, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını
geçmeyen veya bu tutarı geçse bile ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini
aşmayan mükelleflere ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilebilir. Mükelleflerce, haklarında yapılan
tespite ilişkin yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde; hiç verilmemiş olan
vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması
veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri
için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı
oranında bir zamla aynı sürede ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi
üzerinden %20 oranında kesilir. Bu durum vergi incelemesi yapılmasına ve gerekirse tarhiyatın
ikmaline engel teşkil etmez. Bu fıkra kapsamında kendisine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen
mükellefler, tespitle sınırlı olarak bu Kanunun 371 inci maddesinde yer alan pişmanlık
hükümlerinden yararlanamaz. Bu fıkrada yer alan tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak
bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır.

c) Hazine ve Maliye Bakanlığı bu madde uyarınca ön tespiti ve/veya izaha daveti
yapacak ve yapılan izahı değerlendirecek mercii, yapılacak ön tespitin ve/veya izaha davetin
şekli ve kapsamını, davet yapılacakları, yapılan izahın değerlendirme süresini, yapılan izahta kullanılacak bilgi ve belgeler ile uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.” şeklinde değiştirilmiştir.

3. Ön Tespit

Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinde yer alan indirimli cezanın uygulanması,
yetkili merciler tarafından verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğuna dair ön
tespitin yapılmış olduğu hallerde mümkündür.

Ön tespit, vergi kanunlarının verdiği yetki kapsamında vergi incelemesi yapmaya
ve/veya mükellefler veya mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel kişilerden
bilgi toplamaya yetkili kılınanlar tarafından doğrudan veya dolaylı olarak elde edilen bilgi,
bulgu veya verilerin aşağıda açıklanan Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonuna intikal
ettirilmesi neticesinde, mezkûr komisyon tarafından verginin ziyaa uğramış olabileceği
yönünde yapılan tespiti ifade eder.

3.1. Ön Tespitin Şartları

3.1.1. Vergi İncelemesine Başlanılmamış veya Takdir Komisyonuna Sevk
İşleminin Yapılmamış Olması
Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinde bahsi geçen “vergi incelemesine
başlanılmamış olması” ile “takdir komisyonuna sevk edilmemiş olması”, ön tespitin ilgili
olduğu konuya ilişkin olarak; tespit tarihine kadar mükellef nezdinde bir vergi incelemesine
başlanılmamış olmasını veya mükellefin takdir komisyonuna sevk edilmemiş olmasını ifade
eder.

3.1.2. İhbarda Bulunulmamış Olması

Maddede bahsi geçen “ihbarda bulunulmamış olması”, yetkili merciler tarafından
yapılmış ön tespitle ilgili konu hakkında, tespit tarihine kadar ihbarda bulunulmamış olmasını
ifade eder. Haklarında ön tespit konusuyla ilgili ihbar bulunan mükelleflere izaha davet yazısı
ya da sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge (SMİYB) kullanılmasına ilişkin ön tespit
yazısı (SMİYB ön tespit yazısı) tebliğ edilmeyecek, ön tespit konusu ile ilgisi bulunmayan
ihbarlar ise izaha davete veya SMİYB ön tespit yazısının tebliğ edilmesine engel teşkil
etmeyecektir.

4. Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu
Madde hükmüne göre ön tespitin yetkili merciler tarafından yapılmış olması
gerekmektedir.

Yetkili merci, madde kapsamında ön tespiti ve izaha daveti yapacak veya SMİYB ön
tespit yazısını tebliğ edecek ve kendisine yapılan izahı değerlendirmeye tabi tutarak izahın
konusu ile ilgili nihai karar verecek olan Gelir İdaresi Başkanlığı veya Vergi Denetim Kurulu
Başkanlığı bünyesinde kurulan komisyonu (Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu)
ifade eder.

Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (c) fıkrasında, Hazine ve Maliye Bakanlığı
ön tespiti ve/veya izaha daveti yapacak mercii belirlemeye yetkili kılınmıştır. Bu yetkiye
istinaden, Gelir İdaresi Başkanlığı ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı bünyesinde yeterli
sayıda “Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu” oluşturulmuştur.

4.1. Gelir İdaresi Başkanlığı Bünyesinde Kurulan Ön Tespit ve İzah

Değerlendirme Komisyonu

Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde kurulan ön tespit ve izah değerlendirme
komisyonları ilgisine göre vergi dairesi başkanlıkları ile defterdarlıklara bağlı olarak görev
yapacaklardır. Bunun yanında, vergi dairelerine bağlı olarak da komisyon kurulabilir.
Vergi dairesi başkanlıklarında oluşturulacak komisyon, vergi dairesi başkanı veya grup
müdürünün başkanlığında, vergi dairesi başkanı tarafından görevlendirilen, başkan dâhil
toplam 3 kişiden, defterdarlıklarda oluşturulacak komisyon ise, defterdar veya defterdar
yardımcısının başkanlığında, defterdar tarafından görevlendirilen, başkan dâhil toplam üç
kişiden oluşur. Vergi dairesi başkanlıkları ve defterdarlıklar bünyesinde birden fazla komisyon
kurulması mümkündür.

Vergi dairelerinde kurulan komisyon, vergi dairesi müdürünün başkanlığında, vergi
dairesi müdürü tarafından görevlendirilen, başkan dâhil toplam 3 kişiden oluşur.
Ayrıca, söz konusu komisyonlar için yeteri kadar yedek üye seçilir.

4.2. Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı Bünyesinde Kurulan Ön Tespit ve İzah

Değerlendirme Komisyonu

Vergi Denetim Kurulu Başkanlığında ve Başkanlıkça uygun görülen Daire
Başkanlıklarında oluşturulacak Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu, Başkanlık
tarafından biri komisyon başkanı olarak belirlenecek başkan dâhil üç vergi müfettişinden
oluşur. Ayrıca, söz konusu komisyonlar için yeteri kadar yedek üye seçilir.
Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı veya Daire Başkanlıkları bünyesinde birden fazla
komisyon kurulması mümkündür.

4.3. Komisyonun Görev ve Yetkileri

Ön Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonu;

a) Kendisine intikal ettirilen bilgi, bulgu veya verilerden hareketle verginin ziyaa
uğramış olabileceğine ilişkin, Vergi Usul Kanununun 370 nci maddesinde belirtilen ön tespiti
yapar.

b) İzaha davet veya SMİYB ön tespit yazısının, tebliğ edilmek üzere, haklarında ön
tespit yapılanlara gönderilmesini sağlar.

c) Kendisine yapılacak izahları değerlendirerek, değerlendirme sonucunu içeren
yazının, tebliğ edilmek üzere, ilgili mükelleflere gönderilmesini sağlar.

5. İzaha Davet
5.1. İzaha Davetin Kapsamı

Vergi Usul Kanununun 341 inci maddesinde “vergi ziyaı”, mükellefin veya sorumlunun
vergilendirme ile ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi
yüzünden, verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesi olarak
tanımlanmıştır. Aynı maddeye göre, şahsi, medeni haller veya aile durumu hakkında gerçeğe
aykırı beyanlar ile veya sair suretlerle verginin noksan tahakkuk ettirilmesine veya haksız yere
geri verilmesine sebebiyet vermek de vergi ziyaı hükmündedir.

Bu şekilde verginin ziyaa uğradığına delalet eden emarelerin tespit edilmesine bağlı
olarak işleyen izaha davet müessesesi kapsamında, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı ilgili
birimlerce verginin ziyaa uğradığına delalet eden emareler bulunduğu yönünde yapılan
çalışmalar neticesinde belirlenen konulara ilişkin olarak haklarında ön tespit yapılanlar izaha
davet edilirler.

Ön tespitin yapılacağı tarih itibariyle haklarında ön tespit konusu ile ilgili olarak; ihbar
bulunan ya da vergi incelemesi başlatılan veya takdir komisyonuna sevk işlemi yapılan
mükelleflere ilişkin olarak ön tespit yapılmaz ve bu mükellefler izaha davet edilmezler.

5.2. İzaha Davet Yazısı

Komisyon tarafından izaha davet kapsamında haklarında ön tespit yapılanlara, gerekli
açıklamaların yer aldığı “İzaha Davet Yazısı” Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tebliğ
olunur.
İzaha davet yazısında en az aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) İzaha davet yazısının tebliği tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ön tespitle ilgili
olarak gerekli izahın yapılması halinde izahın Komisyonca değerlendirileceği,
b) Komisyonca yapılan değerlendirme sonucunda vergi ziyaına sebebiyet
verilmediğinin ve beyanname verilmesini gerektirir bir durum bulunmadığının anlaşılması
halinde, söz konusu ön tespitle ilgili olarak vergi incelemesi ve takdir komisyonuna sevk
işleminin yapılmayacağı,
c) Ön tespite ilişkin olarak yapılan izahın; izaha davet yazısında yer verilen ziyaa
uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte olması veya yeterli bulunmaması halinde,
bu yöndeki değerlendirme sonucunu içeren yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün
içerisinde, hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan
vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin,
ödemenin geciktiği her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen
nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla (izah zammı) aynı sürede ödenmesi
şartıyla vergi ziyaı cezasının ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında (indirimli olarak)
kesileceği,
ç) Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (a) fıkrası kapsamında %20 oranında
vergi ziyaı cezası kesilmesi halinde bu ceza için, uzlaşma talep edilebileceği veya cezada
indirim müessesesinden yararlanılabileceği,
d) Mükellefin, yapacağı izahı desteklemek amacıyla başta defter ve belgeler olmak
üzere Vergi Usul Kanununun 3 üncü maddesi kapsamında her türlü delili sunabileceği,
e) Yapılan izahın; ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte olması veya
yeterli bulunmaması ve bu duruma uygun olarak beyanname verilmemiş olması halinde vergi
incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemlerinin yapılacağı,
f) Davet konusu ön tespitle ilgili olarak Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesinde yer
alan pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağı.
6
5.3. İzahın Değerlendirilmesi

Kendisine izaha davet yazısı tebliğ edilenlerin tebliğ tarihinden itibaren 30 gün
içerisinde yetkili komisyona izahta bulunmaları gerekmektedir.
Süresinde yapılan izah, komisyonca en geç 45 gün içinde değerlendirilerek sonuca
bağlanır.

5.3.1. İzahın Değerlendirilmesi Sonucu Vergi Ziyaına Neden Olunmadığının Tespit
Edilmesi Üzerine Yapılacak İşlemler
Haklarında yapılan ön tespite ilişkin vergi ziyaına neden olunmadığı yönünde
mükellefçe izahta bulunulması üzerine, mükellefin izahının komisyonca yeterli bulunması ve
beyanname verilmesini veya vergi beyanının tamamlanmasını gerektirir bir durumun
olmadığının değerlendirilmesi halinde, değerlendirme sonucunu içeren yazı mükellefe tebliğ
edilir ve mükellef hakkında söz konusu tespitle ilgili olarak vergi incelemesine ve takdir
komisyonuna sevk işlemi yapılmaz.
5.3.2. İzahın Değerlendirilmesi Sonucu Vergi Ziyaına Neden Olunduğunun Tespit

Edilmesi Üzerine Yapılacak İşlemler
Haklarında yapılan ön tespite ilişkin olarak, mükelleflerce yapılan izahın, izaha davet
yazısında yer verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte olduğunun veya
söz konusu ön tespite ilişkin yapılan izahın yeterli bulunmayarak beyanname verilmesini
gerektiren bir durumun bulunduğunun komisyonca değerlendirilmesi halinde, değerlendirme
sonucunu içeren yazının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde hiç verilmemiş olan
vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması
veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri
için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı
oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi
üzerinden %20 oranında kesilir.

Yapılan izahın; ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarını doğrular nitelikte olması veya
yeterli bulunmaması ve mükellef tarafından beyanname verilmemiş olması halinde vergi
incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemleri yapılır.
Mükellef tarafından beyanname verilmiş olmakla birlikte beyan edilen verginin,
değerlendirme sonucunu içeren yazıda yer verilen ziyaa uğramış olabilecek vergi tutarından az
olması durumunda da vergi incelemesine veya takdir komisyonuna sevk işlemleri yapılır. Şu
kadar ki, komisyonun değerlendirme sonucunu içeren yazısının tebliğ edildiği tarihten itibaren
30 gün içinde verilen beyanname ile tahakkuk eden verginin aynı süre içerisinde, ödemenin
geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette
uygulanacak gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi halinde vergi ziyaı cezası,
ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.

5.3.3. Mükellefin İzahta Bulunmadığı Durumda Yapılacak İşlemler

Haklarında yapılan ön tespite ilişkin olarak kendilerine izaha davet yazısı tebliğ edilen
mükelleflerin, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde yetkili komisyona izahta
bulunmamaları durumunda, komisyon tarafından izaha davet yazısında yer verilen ziyaa
uğramış olabilecek vergi tutarının beyan edilmesi gerektiğine karar verilir. Komisyonun değerlendirme sonucunu içeren yazısının tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için, 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa
uğratılan vergi üzerinden %20 oranında kesilir.

6. Sahte veya Muhteviyatı İtibarıyla Yanıltıcı Belge Kullanılmasına İlişkin Yapılan

Ön Tespitler

6.1. Kapsam

Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinde yer alan kaçakçılık fiilleriyle verginin
ziyaa uğratılmış olabileceği hallerde haklarında ön tespit yapılanlar izaha davet edilmezler. Şu
kadar ki, sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş
olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı
belge tutarı, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçmeyen veya bu tutarı geçse dahi ilgili
yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı
tebliğ edilir.

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine
dair belge tutarının tespiti ile mal ve hizmet alış tutarının hesaplanmasında vergiler hariç tutarlar
dikkate alınacaktır.

6.1.1. SMİYB Toplam Tutarının İlgili Haddi Aşmaması

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine
dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
tutarlarının toplamı vergiler hariç, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçmeyen
mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilir.
Örnek: (A) Ltd. Şti. hakkında sahte fatura düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği
raporu düzenlenmiştir. Düzenlenen bu raporun sonuç bölümünde (B) Ltd. Şti.’nin, (A) Ltd. Şti.
tarafından düzenlenen sahte faturaları kullanmış olabileceğine dair bulgular yer almaktadır. Bu
faturaların tutarı vergiler hariç 50.000 TL, 40.000 TL ve 10.000 TL olup şirketin ilgili yıldaki
toplam mal ve hizmet alışları ise 300.000 TL’dir.
Buna göre, kullanılan sahte faturaların toplam tutarı (100.000 TL) ilgili yıldaki toplam
mal ve hizmet alışlarının %5’i olan 15.000 TL’yi aşmış olmasına rağmen, söz konusu faturaların
toplam tutarının bir takvim yılı için belirlenen 100.000 TL sınırını aşmaması nedeniyle
mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilecektir.

6.1.2. Mal ve Hizmet Alışlarının %5’inin Aşılmaması

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine
dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
tutarlarının toplamı, 100.000 Türk Lirasını geçse bile, bir takvim yılındaki toplam mal ve
hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilir.
Örnek: (C) Ltd. Şti. hakkında sahte fatura düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği
raporu düzenlenmiştir. Düzenlenen bu raporun sonuç bölümünde (D) Ltd. Şti.’nin, (C) Ltd. Şti.
tarafından düzenlenen sahte faturaları kullanmış olabileceğine dair bulgular yer almaktadır. Bu
faturaların toplam tutarı vergiler hariç 1.000.000 TL olup şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve
hizmet alışları ise 20.000.000 TL’dir.

Buna göre, kullanılan sahte faturaların toplam tutarı (1.000.000 TL) bir takvim yılı için
belirlenen 100.000 TL sınırını aşmış olmasına rağmen, söz konusu faturaların toplam tutarının
ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’i olan 1.000.000 TL’yi aşmamış olması nedeniyle
mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilecektir.

6.1.3. İlgili Had ile Mal ve Hizmet Alışlarının %5’inin Aşılması

Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiilinin işlenmiş olabileceğine
dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge
tutarlarının toplamı, bir takvim yılında 100 bin Türk lirasını geçen ve ilgili yıldaki toplam mal
ve hizmet alışlarının %5’ini aşan mükelleflere SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilmez.
Örnek: (E) Ltd. Şti. hakkında sahte belge düzenleyicisi olduğuna dair vergi tekniği
raporu düzenlenmiştir. Düzenlenen bu raporun sonuç bölümünde (F) Ltd. Şti.’nin, (E) Ltd. Şti.
tarafından düzenlenen sahte faturaları kullanmış olabileceğine dair bulgular yer almaktadır. Bu
faturaların toplam tutarı vergiler hariç 1.000.000 TL olup, şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve
hizmet alış tutarı ise 10.000.000 TL’dir.

Buna göre, kullanılan sahte faturaların toplam tutarının (1.000.000 TL), bir takvim yılı
için belirlenen 100.000 TL sınırını ve ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’i olan 500.000
TL’yi aşmış olması nedeniyle mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilmeyecektir.
6.1.4. Ön Tespitlere İlişkin Tutarların Birlikte Değerlendirilmesi
Mükelleflerin izaha davet edilip edilmeyeceğinin belirlenmesinde sahte veya
muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olarak kullanılmış olabilecek belgeler, her bir ön tespit itibariyle,
daha önce o yıl için yapılan ön tespitlerdeki tutarlar da dikkate alınarak, bir takvim yılında 100
bin Türk lirasının ve/veya ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’inin aşılıp
aşılmadığı bakımından değerlendirilecektir.

Örnek: 1/2/2020 tarihinde (G) A.Ş. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, (H)
Ltd. Şti.’nin 2019 yılına ilişkin vergiler hariç 120.000 TL’lik sahte faturayı kullanmış
olabileceğine dair bulgu mevcut olup, şirketin ilgili yıldaki toplam mal ve hizmet alışları ise
5.000.000 TL’dir. Öte yandan, (I) A.Ş. hakkındaki 5/9/2020 tarihli bir başka vergi tekniği
raporunda ise (H) Ltd. Şti. hakkında 2019 yılına ilişkin vergiler hariç 200.000 TL’lik sahte
faturayı kullanmış olabileceğine dair bulgu yer almaktadır.
1/2/2020 tarihinde düzenlenen raporda belirtilen faturayla ilgili olarak mükellefe
SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilmesi mümkün iken, 5/9/2020 tarihinde düzenlenen raporda
belirtilen fatura tutarı tek başına ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’i olan 250.000 TL’yi
aşmıyor olmakla birlikte, 1/2/2020 tarihinde düzenlenen rapora istinaden tebliğ edilen izaha
davet yazısındaki 120.000 TL ile 5/9/2020 tarihinde düzenlenen raporda belirtilen 200.000
TL’nin toplamının (120.000 TL + 200.000 TL = 320.000 TL) ilgili yıldaki mal ve hizmet
alışlarının %5’i olan 250.000 TL’yi aşmış olması nedeniyle mükellefe 5/9/2020 tarihinde
düzenlenen raporda belirtilen faturayla ilgili olarak SMİYB ön tespit yazısı tebliğ
edilmeyecektir.

6.1.5. Ön Tespit Şartlarının Her Yıl İçin Ayrı Ayrı Değerlendirilmesi

Mükellefler hakkında tek bir vergi tekniği raporunda birbirinden farklı yıllara ilişkin
sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanılmış olabileceğine dair bulguların
mevcut olması durumunda, söz konusu 100.000 TL’lik sınırın veya %5’lik oranın aşılmamış
olması şartları her bir yıl itibarıyla ayrı ayrı değerlendirilecektir. Herhangi bir yıla ilişkin bu
şartların sağlanmamış olması, diğer yıllarda bu şartları sağlayan mükelleflere bu şartların
sağlandığı yıla ilişkin SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilmesine engel teşkil etmeyecektir.

Örnek:1/5/2020 tarihinde (İ) Ltd. Şti. hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, (K)
A.Ş.’nin 2018 yılına ilişkin vergiler hariç 20.000 TL ve 110.000 TL’lik, 2019 yılına ilişkin
olarak ise vergiler hariç 70.000 TL ve 90.000 TL’lik sahte faturaları kullanmış olabileceğine
dair bulgular mevcuttur. (K) A.Ş.’nin 2018 yılına ilişkin toplam mal ve hizmet alışları 3.000.000
TL, 2019 yılına ilişkin toplam mal ve hizmet alışları ise 3.100.000 TL’dir.
Buna göre, 2018 yılına ilişkin kullanılan sahte faturaların toplam tutarı (130.000 TL) bir
takvim yılı için belirlenen 100.000 TL sınırını aşmış olmasına rağmen, söz konusu faturaların
toplam tutarının ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’i olan 150.000 TL’yi aşmamış olması
nedeniyle 2018 yılına ilişkin faturalar için mükellefe SMİYB ön tespit yazısı tebliğ edilecektir.
Bununla birlikte 2019 yılına ilişkin kullanılan sahte faturaların (160.000 TL), bir takvim yılı
için belirlenen 100.000 TL sınırını ve ilgili yıldaki mal ve hizmet alışlarının %5’i olan 155.000
TL’yi aşmış olması nedeniyle mükellefe 2019 yılına ilişkin faturalar için SMİYB ön tespit yazısı
tebliğ edilmeyecektir.

6.1.6. Katma Değer Vergisi Mükellefleri Açısından Toplam Mal ve Hizmet
Alışlarının Belirlenmesi

Katma değer vergisi (KDV) mükellefi olanlar açısından ilgili yıldaki toplam mal ve
hizmet alışlarının belirlenmesinde, öncelikle tespit tarihine kadar verilen KDV
beyannamelerinde yer alan indirilecek KDV’ye ilişkin her bir KDV oranı ayrı ayrı esas alınmak
suretiyle söz konusu toplam mal ve hizmet alışlarına ulaşılacaktır.

6.1.7. KDV Mükellefiyeti Bulunmayanlarda Toplam Mal ve Hizmet Alışlarının
Belirlenmesi
KDV mükellefiyeti bulunmayan basit usule tabi mükelleflerin ilgili yıldaki toplam mal
ve hizmet alışlarının belirlenmesinde hesap özetinde yer alan “Dönem İçinde Satın Alınan
Emtia” ve “Giderler” satırlarının toplam tutarı dikkate alınacaktır.

6.1.8. Toplam Mal ve Hizmet Alışları ya da SMİYB Toplam Tutarının Net Olarak
Tespit Edilememesi

Mal ve hizmet alışları toplamının ya da sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olarak
kullanılmış olabilecek belgelerin tutarının net bir şekilde tespit edilemediği durumlarda, Ön
Tespit ve İzah Değerlendirme Komisyonunca mükelleften ilgili dönemdeki toplam mal ve
hizmet alışları ile kullanılmış olabilecek sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belgeleri
yazılı olarak bildirmesi istenir. Mükellefler tarafından yapılan bu bildirim, ilgili dönemdeki
toplam mal ve hizmet alışları ile sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge tutarının
tespitinde esas alınarak ön tespite konu tutar komisyonca belirlenir. İdarece yapılan araştırma
10
ve incelemeler neticesinde, yapılan bildirimin hatalı veya eksik olduğunun tespit edilmesi
durumunda, yeni tespitin gerektirdiği şekilde işlem tesis edilir.
6.2. SMİYB Ön Tespit Yazısı

Komisyon tarafından sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullanma fiili
işlenmiş olabileceğine dair yapılan ön tespitlerde, kullanılan sahte veya muhteviyatı itibarıyla
yanıltıcı belge tutarı, bir takvim yılında 100.000 TL’yi geçmeyen veya bu tutarı geçse dahi ilgili
yıldaki toplam mal ve hizmet alışlarının %5’ini aşmayan mükelleflere gerekli açıklamaların yer
aldığı “SMİYB Ön Tespit Yazısı” Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca tebliğ olunur.
SMİYB Ön Tespit yazısında en az aşağıdaki hususlara yer verilir:
a) SMİYB Ön Tespit yazısının tebliği tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ön tespitle
ilgili hiç verilmemiş olan vergi beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi
beyanının tamamlanması veya düzeltilmesi ve ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin,
ödemenin geciktiği her ay ve kesri için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen
nispette uygulanacak gecikme zammı oranında bir zamla (izah zammı) aynı sürede ödenmesi
şartıyla vergi ziyaı cezasının ziyaa uğratılan vergi üzerinden %20 oranında (indirimli olarak)
kesileceği,
b) Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (b) fıkrası kapsamında %20 oranında
kesilen vergi ziyaı cezasına ilişkin ihbarnamelerin tebliği üzerine tarhiyat sonrası uzlaşma
başvurusunda bulunulamayacağı ancak cezada indirim müessesinden yararlanılabileceği,
c) SMİYB Ön Tespit yazısının tebliği tarihinden itibaren 30 günlük süre içerisinde tespit
edilen hususa yönelik beyanname verilmemesi halinde mükellefin vergi incelemesine ya da
takdir komisyonuna sevk edileceği,
ç) Ön tespitle ilgili olarak Vergi Usul Kanununun 371 inci maddesinde yer alan
pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağı.

6.3. SMİYB Ön Tespit Yazısının Tebliği Üzerine Beyanname Verilmesi ve

Ödemede Bulunulması Halinde Yapılacak İşlemler
Kendilerine haklarında yapılan ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilecek olan mükellefler
tarafından, bu yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde hiç verilmemiş olan vergi
beyannamelerinin verilmesi, eksik veya yanlış yapılan vergi beyanının tamamlanması veya
düzeltilmesi, ödeme süresi geçmiş bulunan vergilerin, ödemenin geciktiği her ay ve kesri için,
6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde belirtilen nispette uygulanacak gecikme zammı
oranındaki izah zammıyla ödenmesi şartlarıyla vergi ziyaı cezası, ziyaa uğratılan vergi
üzerinden %20 oranında kesilir.
SMİYB Ön Tespit yazının tebliği tarihinden itibaren 30 günlük süre içerisinde tespit
edilen hususa yönelik beyanname verilmemesi halinde mükellef hakkında söz konusu tespitle
ilgili olarak vergi incelemesine ya da takdir komisyonuna sevk işlemi yapılır.

7. Diğer Hususlar

7.1. İndirimli Ceza Koşullarını Taşımayanların Vereceği Beyanname Açısından

Ceza Uygulaması
İndirimli ceza uygulanması için gereken şartlarından herhangi birini taşımadığı
anlaşılan mükelleflerin vergi beyannamelerini vermelerine engel bir durum bulunmamakta
olup, vergi incelemesine başlanılmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden
beyannamelerini vermiş olanlara, ziyaa uğratılan vergi üzerinden Vergi Usul Kanununun 344
üncü maddesi gereği %50 oranında vergi ziyaı cezası kesilir.

7.2. 30 Gün İçinde Ödeme Yapılmaması

Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesi kapsamında verilen beyanname üzerine
tahakkuk eden vergiler ile izah zammının mükelleflerce maddede öngörülen 30 günlük süre
içerisinde ödenmemesi durumunda %20 oranında kesilmiş olan indirimli ceza, %50 oranı esas
alınarak ikmal edilir ve izah zammının gecikme faizine dönüştürülmesi işlemi yapılır.

7.3. Uzlaşma Başvurusu

Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesinin (a) fıkrası kapsamında kendilerine izaha
davet yazısı tebliğ edilen mükellefler, bu maddeye göre %20 oranında kesilen vergi ziyaı
cezasına ilişkin ihbarnamelerin tebliği üzerine süresi içerisinde tarhiyat sonrası uzlaşma
başvurusunda bulunabilir. Ancak, maddenin (b) fıkrası kapsamında ön tespite ilişkin yazı tebliğ
edilen mükellefler, bu madde uyarınca kesilecek vergi ziyaı cezası için uzlaşma başvurusunda
bulunamaz.

7.4. İzahın Yapıldığı Tarihin Belirlenmesi

Yazılı izah, izaha davet yazısını gönderen merciiye; elden verilmişse bu tarihte, postayla
taahhütlü veya acele posta servisi ile gönderilmişse zarfın üzerindeki damga tarihinde, adi
postayla veya özel dağıtım şirketleri aracılığıyla gönderilmişse izaha davet yazısını gönderen
merciin kayıtlarına girdiği tarihte verilmiş sayılır.
Sözlü izah, izahı yapan ile komisyon tarafından imzalanacak bir tutanakla tespit olunur,
bu durumda izah tarihi olarak tutanağın düzenlendiği tarih esas alınır.

8. Yürürlükten Kaldırılan Tebliğ
25/7/2017 tarihli ve 30134 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 482 Sıra No.lu Vergi
Usul Kanunu Genel Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.
9. Yürürlük
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
10. Yürütme
Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.